Saopštenje za javnost DRI povodom pogrešno prezentovane ocjene date u međunarodnoj Analizi SIGMA-e na 10. sjednici Odbora za ekonomiju, finansije i budžet
Podgorica, 12. februar 2024. godine – Povodom pogrešno prezentovane ocjene date u međunarodnoj Analizi SIGMA-e na desetoj sjednici Odbora za ekonomiju, finansije i budžet, održanoj 6. februara t.g., Državna revizorska institucija daje sljedeće saopštenje za javnost:
„Dana, 7. februara t.g, Državna revizorska institucija je uputila predsjedniku Odbora za ekonomiju, finansije i budžet, g. Mirsadu Nurkoviću reagovaranje na pogrešne interpretacije ocjene date u Analizi SIGMA-e u vezi sa međunarodnom uporednom praksom u pogledu trajanja mandata generalnih revizora i članova kolegijalnih organa u vrhovnim revizorskim institucijama u Evropi.
Predmetna analiza urađena je u odnosu na međunarodne principe - Lima i Meksičke deklaracije o nezavisnosti VRI, koji ujedno predstavljaju pravnu tekovinu Evropske unije i jedno od završnih mjerila u pregovaračkom procesu sa EU u okviru Poglavlja 32 Finansijski nadzor.
U odnosu na postojeću praksu i rješenja u Evropi, analiza SIGMA-e je pokazala da „u Evropskoj uniji 15 vrhovnih revizorskih institucija, imaju kolegijalno tijelo, kao u Crnoj Gori. Dakle, kada je u pitanju dužina trajanja mandata članova ovog kolegijalnog organa, zakonsko rješenje u Crnoj Gori treba uporediti sa tim. Od ovih 15 VRI, u šest VRI je mandat članova DRI neograničen ili ograničen samo starosnom granicom za odlazak u penziju“ i to u SR Njemačkoj , Francuskoj, Češkoj, Portugalu, Grčkoj i Holandiji.
Inače DRI Crne Gore i Zakon o DRI uređeni su u 2004 godine u skladu sa modelom u SR Njemačkoj, čiji eksperti su radili na izradi Zakona i Komentara Zakona o DRI. S tim u vezi, SIGMA takođe konstatuje u Analizi da „sadašnje crnogorsko rješenje stoga nije izuzetak, već je direktno uporedivo sa šest VRI u zemljama članicama EU. Nije korektno reći da postojeće zakonsko rješenje koje predviđa neograničen mandat senatora DRI Crne Gore „ne zadovoljava evropske standarde“.
U predmetnoj Analizi SIGME se takođe navodi da „iako sa stanovišta EU nema stvarne potrebe za izmjenom Zakona, to ne znači da promjene ne mogu poboljšati način na koji se DRI treba upravljati u budućnosti. Međutim, što se tiče pravnog osnova bilo koje nezavisne institucije, takve izmjene ne bi trebalo da se vrše prenagljeno, već samo nakon pažljivog razmatranja i iz racionalnih razloga, nakon odgovarajuće analize i konsultacija sa svim relevantnim zainteresovanim stranama“.
Ovim putem napominjemo da je Državna revizorska institucija ispunila završna mjerila u Pregovaračkom poglavlju 32 Finansijski nadzor, koje obavezuje Crnu Goru da „uskladi rad sa standardima Međunarodne organizacije vrhovnih revizorskih institucija (INTOSAI), obezbjedi fiinansijsku, funkcionalnu i institucionalnu nezavisnost, sprovodi finansijske i revizije uspjeha, i obezbjeđuje dovoljne administrativne kapacitete“. Tako se u dokumetnu EK navodi da „Ustav Crne Gore i važeći pravni okvir osiguravaju funkcionalnu, operativnu i finansijsku nezavisnost DRI“
U cilju poštovanja obaveza koje za vrhovne revizorske institucije proizilaze iz međunarodnih revizorskih dokumenata, a u svijetlu ostvarivanja načela nezavisnosti u skladu sa Meksičkom deklaracijom o nezavisnosti vrhovnih revizorskih institucija, Državna revizorska institucija je realizovala sve aktivnosti vezane za usklađivanje zakonske regulative s propisima i standardima Evropske unije, što se konstatuje od strane Evropske komisije u Izvještaju o Crnoj Gori.
Na 3. sjednici 44 Vlade Crne Gore povodom razmatranja statusa realizacije obaveza u 2023. godini iz Programa pristupanja Crne Gore Evropskoj uniji 2023-2024. godine, zaključeno je da je „jedina institucija sa stopostotnom realizacijom obaveza iz Programa pristupanja Crne Gore Evropskoj uniji u 2023. godini je Državna revizorska institucija Crne Gore“.
U vezi sa ispunjenošću obaveza Državne revizorske institucije na planu pristupanja Crne Gore EU, govori i ocjena data u Izvještaju Vlade Crne Gore o samoprocjeni ispunjenosti privremenih i završnih mjerila u poglavljima pravne tekovine EU, koji je usvojen na 71. sjednici Vlade Crne Gore, održanoj oktobra 2023. godine. U Izvještaju se u Poglavlju 32 Finansijski nadzor daje ocjena da Crna Gora u ovom poglavlju godinama unazad bilježi dobar napredak i da je završno mjerilo 2, koje se tiče DRI u zreloj (završnoj) fazi ispunjenja.
U Izvještaju se takođe konstatuje da „ono što može imati negativne implikacije na segment nezavisnosti DRI jesu najavljene izmjene i dopune Zakona o Državnoj revizorskoj instituciji. Preostale obaveze Crne Gore u ovom dijelu preostaju još imenovanje petog člana Senata i predsjednika DRI.“
Podsjećamo da je takođe sprovedena i međunarodna ocjena poštovanja principa nezavisnosti Institucije od strane INTOSAI Razvojne inicijative u odnosu na pravnu tekovinu EU, u kojoj je konstatovano kršenje dva principa međunarodne deklaracije o nezavisnosti VRI u pogledu imenovanja predsjednika i petog člana Senata DRI. U Izvještaju se navodi da „Važeći Zakon o DRI definiše uslove za imenovanje članova Senata shodno principu 2 Meksičke deklaracije; međutim u praksi, neimenovanje od strane Skupštine de facto krši takve zahtjeve“. Pored toga, IDI smatra da je „kašnjenje imenovanja petog člana Senata u suprotnosti sa poštovanjem principa 3 Meksičke deklaracije. Ovaj princip ističe da VRI moraju biti slobodne od miješanja zakonodavne vlasti u dijelu sprovođenja revizija i organizacije Institucije, pored ostalih elemenata.“ U odnosu na navedeno, donijet je Zaključak Evropske komisije na sastanku Pododbora za ekonomska, finansijska pitanja i statistiku, koji je održan 16. novembra 2023. godine kojim se „Crna Gora ohrabruje da primijeni preporuke iz Izvještaja o brzom mehanizmu zagovaranja nezavisnosti DRI (SIRAM), posebno u dijelu finalizacije procedure imenovanja predsjednika i petog člana Senata DRI od strane relevantnih parlamentarnih tijela“.
Imajući u vidu da je na desetoj sjednici Odbora za ekonomiju, finansije i budžet konstatovano da su „pojedini članovi Senata stekli uslove za ostvarivanje prava na starosnu penziju“, želimo upoznati javnost sa sljedećim:
- Članom 34 Zakona o Državnoj revizorskoj instituciji propisvano je da je funkcija člana Senata stalna, kao i da članu Senata prestaje funkcija ako to sam zatraži, kad ispuni uslove za ostvarivanje prava na starosnu penziju i ako je osuđen na bezuslovnu kaznu zatvora. Takođe, članom 49 istog Zakona je definisano da se na prava, dužnosti i disciplinsku odgovornost zaposlenih u Državnoj revizorskoj instituciji shodno primjenjuju odredbe zakona kojim se uređuje položaj državnih službenika i namještenika.
- U odnosu na navedeno, Zakon o državnim službenicima i namještenicima (član 121) propisuje, između ostalog, da „državnom službeniku, odnosno namješteniku radni odnos prestaje “ po sili zakona”. Državnom službeniku, odnosno namješteniku radni odnos prestaje po sili zakona: kad navrši 67 godina života i najmanje 15 godina staža osiguranja - danom donošenja rješenja.”
Državna revizorska institucija integralno objavljuje dokumenta, koja su dostavljena Odboru za ekonomiju, finansije i budžet Skupštine Crne Gore na upoznavanje, a od značaja za potpuno i tačno informisanje javnosti.
Analiza SIGMA-e o idejama za promjenu dužine trajanja mandata članova Senata DRI Crne Gore
Izvještaj Evropske komisije o Crnoj Gori, Pregovaračko poglavlje 32 Finansijski nadzor
Lokacija
